Όταν το Ισραήλ εφευρίσκει ψεύτικους «αντισημίτες», οι αληθινοί αντισημίτες ετοιμάζονται να χτυπήσουν!
του Γιώργου Μητραλιά
Χωρίς αμφιβολία, ο κατά Νετανιάχου «αντισημιτισμός» κάνει θραύση στις μέρες μας! Απόδειξη; Το Ισραήλ, το εβραϊκό κράτος που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί όλους τους Εβραίους στον πλανήτη, είναι «το πιο μισητό κράτος στον κόσμο», όπως διαπιστώνει ο J.D. Vance, ο αντιπρόεδρος του Τραμπ, ο οποίος αρέσκεται να επισημαίνει ότι η κυβέρνησή του είναι η πιο φιλοϊσραηλινή στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών! Αυτή η διαπίστωση είναι αρκετά σοβαρή ώστε να αξίζει μια εξήγηση, καθώς μάλιστα οι ηγέτες αυτού του ισραηλινού κράτους δεν σταματάνε να λένε ότι όσοι επικρίνουν, και πόσο μάλλον «μισούν» τη χώρα τους, είναι ορκισμένοι «αντισημίτες». Πώς, λοιπόν, φτάσαμε να έχουν γίνει σχεδόν οι πάντες «αντισημίτες»; Και ποιος φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη γι’ αυτό;
Προφανώς, κύριος υπεύθυνος είναι το κράτος του Ισραήλ, οι πολιτικές του και κυρίως οι πράξεις του. Και αναμφισβήτητα, είναι η συνεχιζόμενη ακόμα και τώρα γενοκτονία των Παλαιστινίων της Γάζας, που συγκλόνησε και συγκίνησε τόσο πολύ ολόκλητη την ανθρωπότητα ώστε να της ανοίξει τα μάτια μια για πάντα για την πραγματική αποικιακή, ρατσιστική και βάρβαρη φύση του σιωνιστικού κράτους. Ωστόσο, η γενοκτονία – σε ζωντανή μετάδοση– των Παλαιστινίων δεν εξηγεί τα πάντα. 'Επαιξαν ρόλο και οι πολύ «κακές συναναστροφές» αυτού του ισραηλινού κράτους και των ηγετών του. Ηγετών, όπως ο ίδιος ο Νετανιάχου, που δεν δίστασαν να συμμαχήσουν με κάθε λογής ρατσιστικά αποβράσματα, νοσταλγών ή κληρονόμων γενοκτονικών αντισημιτικών καθεστώτων του παρελθόντος, προκειμένου να εφαρμόσουν τις πολιτικές τους, μεταξύ των οποίων και εκείνη που συνίσταται στον πόλεμο που έχουν κηρύξει σε όσους βαφτίζουν «αντισημίτες» επειδή «τολμούν» να επικρίνουν τις εγκληματικές, ρατσιστικές και δολοφονικές τους πολιτικές. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι είναι ακριβώς η «ελίτ» της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς με το βίαιο αντισημιτικό παρελθόν, όπως η γερμανική νεοναζιστική AFD, το ισπανικό φρανκιστικό VOX ή το γαλλικό πεταινιστικό RN της Λε Πεν, που γίνονται οι καλύτεροι υποστηρικτές του Ισραήλ και οι πρώτοι που δυσφημούν και σέρνουν στα δικαστήρια χαρακτηρίζοντας «αντισημίτη» οποιονδήποτε, συμπεριλαμβανομένων και Εβραίων, που τολμά να επικρίνει τις εγκληματικές πολιτικές αυτής της χώρας. Εν ολίγοις, ο κόσμος ανάποδα…
Όπως, για παράδειγμα, το έκαναν εναντίον του (Εβραίου) Edgar Morin με καταγωγή από την Θεσσαλονίκη, του μεγάλου Γάλλου κοινωνιολόγου και φιλόσοφου, του οποίου το έργο, η ζωή και οι πράξεις σημάδεψαν το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, κατηγορώντας τον για «αντισημιτισμό» επειδή τόλμησε να συνυπογράψει το 2002 ένα κείμενο με τίτλο «Παλαιστίνη-Ισραήλ: ο καρκίνος», που περιλάμβανε φράσεις όπως η εξής: «Οι Εβραίοι του Ισραήλ, απόγονοι των θυμάτων ενός απαρτχάιντ που ονομάζεται γκέτο, γκετοποιούν τους Παλαιστινίου Οι Εβραίοι, θύματα της απανθρωπιάς, επιδεικνύουν τρομερή απανθρωπιά. Οι Εβραίοι, αποδιοπομπαίοι τράγοι για όλα τα δεινά, κάνουν «αποδιοπομπαίους τράγους» τον Αραφάτ και την Παλαιστινιακή Αρχή, τους οποίους καθιστούν υπεύθυνους για επιθέσεις που τους εμποδίζουν να αποτρέψουν. » (1) Οι δίκες που έστησαν τα τσιράκια του σιωνιστικού κράτους, σε διατεταγμένη υπηρεσία, κράτησαν τέσσερα χρόνια πριν καταλήξουν στην αθώωση των τριών κατηγορουμένων, μεταξύ των οποίων και ο Εντγκάρ Μορέν, που έφυγε πριν λίγο από τη ζωή έναν μήνα πριν από τα 105α γενέθλιά του, όχι όμως χωρίς να επαναλάβει ότι ήταν «αποσβολωμένος και αγανακτισμένος» από τη «σφαγή» που διέπραξε το Ισραήλ στη Γάζα.
Όμως, αυτή που έμεινε στην ιστορία ως «υπόθεση Μορέν» δεν θα έπρεπε πια να προκαλεί έκπληξη. Η φάμπρικα παραγωγής ψεύτικων αντισημιτών κάνει στις μέρες μας υπερωρίες. Ο λόγος απλός: οι Εβραίοι που ασκούν έντονη κριτική στο Κράτος του Ισραήλ ή είναι ακόμη και αντισιωνιστές, είναι πλέον μιλιούνια στη Διασπορά. Σε τέτοιο βαθμό ώστε οι αντιισραηλινοί και αντισιωνιστικοί φιλιππικοί ενός πρώην προέδρου του ισραηλινού κοινοβουλίου (!) και πρώην προέδρου της Παγκόσμιας Σιωνιστικής Οργάνωσης (!) όπως ήταν ο Avrum Burg, να μην προκαλούν πια την εντύπωση που θα . άξιζαν να .προκαλέσουν. Έναν Αβρούμ Μπουργκ που δεν φοβάται να δηλώσει ότι «ο σιωνισμός είναι ρατσισμός» και ο οποίος ορίζει, με τις ακόλουθες λακωνικές φράσεις, τις απαραίτητες προϋποθέσεις για μια διαρκή ειρήνη στη Μέση Ανατολή: «Μια δίκαιη ειρήνη θα απαιτήσει από το κράτος του Ισραήλ να αναγνωρίσει επίσημα τη Νάκμπα, να αναλάβει την ευθύνη για την εκδίωξη εκατοντάδων χιλιάδων Παλαιστινίων το 1948, να θεσπίσει έναν εγκεκριμένο μηχανισμό επιστροφής ή αποζημίωσης, να διαλύσει τις βαθιές δομές της κατοχής, να διασφαλίσει την ισότητα των δικαιωμάτων από τη θάλασσα έως τον Ιορδάνη και να καθιερώσει μια δίκαιη κατανομή των πόρων και των εδαφών. Αυτές είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ίδια την ειρήνη, και δεν πρόκειται ούτε για δώρα ούτε για χειρονομίες γενναιοδωρίας. Οποιαδήποτε συμφωνία που θα παραβλέπει αυτά τα θεμέλια δεν θα ήταν παρά μια εκεχειρία, μια προσωρινή ανάπαυλα που, μακροπρόθεσμα, θα οδηγούσε στον επόμενο πόλεμο. Εκατό χρόνια ισραηλινής περιφρόνησης για τις βαθιές δομές της σύγκρουσης, καθώς και οι δεκάδες χιλιάδες τάφοι και από τις δύο πλευρές, το μαρτυρούν» (2)
Όμως, προσοχή: επειδή παραχάϊδεψε και κλώσησε το αυγό του ρατσιστικού και νεοναζιστικού φιδιού, το σιωνιστικό κράτος βλέπει τώρα αυτό το φίδι να εκκολάπτεται και να μεγαλώνει: μόλις πριν από λίγες μέρες, ο ιδιαίτερα δημοφιλής στους Ρεπουμπλικάνους του Τραμπ και τενόρος της ακροδεξιάς στις ΗΠΑ αλλά και σε όλο τον κόσμο Tucker Carlson, μαζί με τους ανοιχτά ρατσιστές, νεοναζί, και αυτή τη φορά πραγματικά αντισημίτες φίλους του, ανακοίνωσαν ότι ετοιμάζουν ένα τρίτο αμερικανικό κόμμα, γεγονός που θα έπρεπε να φοβίζει τρομερά ειδικά τους Εβραίους…
Τίποτα λοιπόν καλύτερο, σε αυτό το ζοφερό κλίμα, από το να βλέπουμε την αξιοθαύμαστη Ένωση Προοδευτικών Εβραίων του Βελγίου (UPJB) να δίνει το λόγο στην Παλαιστίνια Ντίμα Ίσσα για να τιμήσει, με μια εμπνευσμένη και συγκινητική ομιλία, τους ήρωες της εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας. Και επίσης, από το να θυμίσουμε, μέσω ενός κειμένου που γράφτηκε αμέσως μετά το θάνατό του το φθινόπωρο του 2009, ποιος ήταν ο μοναδικός επιζών μεταξύ των ηγετών της εξέγερσης αυτού του Γκέτο, ο αντισιωνιστής και φίλος του παλαιστινιακού λαού Marek Edelman, ο οποίος παραμένει, τώρα περισσότερο από ποτέ, καρφί στο μάτι εκείνων που είναι οι πραγματικοί αντισημίτες, οι ισραηλινοί γενοκτόνοι…
Σημειώσεις
1. https://fr.wikipedia.org/wiki/
2. Βλ. Avram Burg Τα πουλιά που γεννιούνται σε κλουβί πιστεύουν ότι το πέταγμα είναι ασθένεια: https://wordpress.com/2026/05/
Η Dima Issa για την επέτειο της εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας*
Όταν κοιτάζω αυτή τη σύναξη— ανθρώπους που έχουν συγκεντρωθεί για να τιμήσουν τη μνήμη, να αποτίσουν φόρο τιμής στο θάρρος και να δηλώσουν την άρνησή τους να ξεχάσουν — θυμάμαι ότι η ίδια αυτή η στιγμή είναι καρπός της αντίστασης. Η δυνατότητα να συγκεντρωνόμαστε, να μιλάμε ελεύθερα και να τιμάμε όσους αντιστάθηκαν στην τυραννία στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπάρχει επειδή όσοι έζησαν πριν από εμάς αρνήθηκαν να υποταχθούν.
Είναι λοιπόν τιμή για μένα να βρίσκομαι εδώ σήμερα για να αποτίσω φόρο τιμής στο θάρρος τους.
Το να μεγαλώνεις ως Παλαιστίνια σημαίνει να μεγαλώνεις με ιστορίες — ιστορίες χωριών που δεν υπάρχουν πια, σπιτιών που ζουν ακόμα στη μνήμη, οικογενειών σκορπισμένων πέρα από τα σύνορα, αλλά που συνεχίζουν να φέρουν μια κοινή ταυτότητα. Αλλά είναι επίσης μια ιστορία επιμονής: αυτή των ανθρώπων που αρνούνται να εξαφανιστούν, που αρνούνται να διαγραφεί η ιστορία τους.
Από πολλές απόψεις, η επιβίωσή μας — όπως και αυτή πολλών καταπιεσμένων λαών — είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αντίσταση.
Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των μαχητών του γκέτο της Βαρσοβίας το 1943.
Γνώριζαν την τεράστια δύναμη που αντιμετώπιζαν. Γνώριζαν ότι οι συνέπειες θα ήταν τρομερές. Και όμως, ξεσηκώθηκαν.
Η αντίστασή τους δεν ήταν απλώς μια πράξη ένοπλης πάλης. Ήταν μια διακήρυξη αξιοπρέπειας. Μια άρνηση να δεχτούν την ταπείνωση και την εξόντωση.
Η βίαιη καταστολή που ακολούθησε μας υπενθυμίζει το τεράστιο τίμημα που μπορεί να απαιτήσει η αντίσταση. Μας υπενθυμίζει όμως επίσης ότι η αξιοπρέπεια, όταν υπερασπιστεί, διαρκεί από γενιά σε γενιά.
Θέλω να σας πω κάτι που δεν ακούμε συχνά στα μέσα ενημέρωσης — μέσα ενημέρωσης που συχνά είναι μεροληπτικά υπέρ των αποικιοκρατών. Η ιστορία των κινημάτων αντίστασης στον κόσμο, και ειδικά αυτή του γκέτο της Βαρσοβίας, αποτελεί μέρος της συλλογικής μας μνήμης στην Παλαιστίνη. Αποτελεί μάλιστα μια εστία φωτός μέσα σε αυτή τη σκοτεινή περίοδο.
Ο παλαιστινιακός λαός έμαθε από την ανθρωπιά του γκέτο της Βαρσοβίας ένα ουσιαστικό μάθημα: όποιες κι αν είναι οι περιστάσεις και όποια κι αν είναι τα αποτελέσματα, δεν πρέπει να υποτασσόμαστε, δεν πρέπει να παραδινόμαστε. Η αντίσταση είναι επιβίωση — και αν δεν είναι επιβίωση για τον εαυτό μας, γίνεται επιβίωση για όσους έρχονται μετά από εμάς.
Μάθαμε από αυτούς να μην στεκόμαστε στην ουρά περιμένοντας τη σειρά μας για την εξόντωση. Μάθαμε να προκαλούμε ενόχληση, να αρνούμαστε την επιβαλλόμενη τάξη. Και αν δεν επιβιώσουμε εμείς, τότε τουλάχιστον θα επιβιώσουν όσοι βρίσκονται στο τέλος της ουράς.
Για τους Παλαιστινίους, αυτό το μάθημα έχει βαθιά απήχηση.
Εδώ και περισσότερα από εβδομήντα οκτώ χρόνια, οι Παλαιστίνιοι αγωνίζονται για να υπερασπιστούν την ύπαρξή τους, τη γη τους και τη συλλογική τους μνήμη. Ακόμα και εδώ, μακριά από την πατρίδα μας, αυτός ο αγώνας συνεχίζεται.
Στις Βρυξέλλες και σε ολόκληρο το Βέλγιο, πολλοί από εμάς κινητοποιούμαστε από την εποχή της γενοκτονικής επίθεσης στη Γάζα. Διαδηλώνουμε, οργανωνόμαστε, παίρνουμε το λόγο — όχι από μίσος, αλλά από δέσμευση για τη δικαιοσύνη, την αξιοπρέπεια και την υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής.
Επειδή η αντίσταση, κατά βάθος, είναι μια υπεράσπιση της ανθρωπότητας.
Και όταν αναφερόμαστε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στο Βέλγιο, πρέπει επίσης να θυμίσουμε μια ουσιώδη αλήθεια: οι ίδιες οι εβραϊκές κοινότητες αντιστάθηκαν.
Η εβραϊκή αντίσταση στο Βέλγιο δείχνει ότι οι εβραϊκές κοινότητες δεν υπήρξαν ποτέ παθητικά θύματα. Οργάνωσαν δίκτυα διάσωσης, έκρυψαν παιδιά, έφτιαξαν πλαστά έγγραφα και συμμετείχαν στον ένοπλο αγώνα.
Αυτή η ιστορία μας υπενθυμίζει κάτι ουσιώδες: η αντίσταση δεν ανήκει σε κανένα λαό ούτε σε καμία ταυτότητα. Είναι μια καθολική ανθρώπινη απάντηση απέναντι στην αδικία.
Η ανάμνηση αυτής της ιστορίας μας καλεί επίσης να αναλογιστούμε σήμερα μια άλλη ιδέα: την απελευθέρωση της εβραϊκής ταυτότητας από τα πολιτικά σχέδια που καμώνονται ότι μιλούν εξ ονόματός της, και την άρνηση της εκμετάλλευσής της προς όφελος ενός αποικιακού σχεδίου.
Η εβραϊκή ταυτότητα είναι πλούσια, ποικιλόμορφη και ριζωμένη σε αιώνες πολιτισμού, θρησκείας και ιστορίας. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να συρρικνωθεί σε μια πολιτική ιδεολογία ή σε ένα κρατικό σχέδιο που χτίζεται πάνω στα πτώματα των λαών.
Η αληθινή ειρήνη δεν μπορεί να βασίζεται στην εθνοτική υπεροχή ή στην κυριαρχία. Η ειρήνη οικοδομείται πάνω στην πολυμορφία — πάνω σε ένα μωσαϊκό λαών που μοιράζονται μια γη με αξιοπρέπεια και ισότητα.
Για αιώνες, η περιοχή που ονομάζουμε Μέση Ανατολή ήταν ένας χώρος όπου μουσουλμάνοι, χριστιανοί (εγώ η ίδια προέρχομαι από καθολική οικογένεια!) και Εβραίοι ζούσαν δίπλα-δίπλα, σχηματίζοντας έναν πλούσιο και πολύπλοκο πολιτισμό.
Η ελπίδα μας για το μέλλον πρέπει να αντλεί έμπνευση από αυτή την ιστορία.
Όχι ένα μέλλον βασισμένο στον αποκλεισμό ή τον εξουσιασμό του άλλου, αλλά ένα μέλλον βασισμένο στη δικαιοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Το να τιμάμε όσους αντιστάθηκαν στη Βαρσοβία, στο Βέλγιο και αλλού στον κόσμο, δεν σημαίνει απλώς να θυμόμαστε το θάρρος τους.
Σημαίνει να κρατάμε ζωντανή την αρχή που τους καθοδηγούσε:
Ότι η αξιοπρέπεια πρέπει να
Ότι η αδικία πρέπει να καταπολεμάται.
Και ότι ο αγώνας για τη δικαιοσύνη ανήκει σε ολόκληρη την ανθρωπότητα.»
Μάρεκ Έντελμαν 1919-2009
του Γιώργου Μητραλιά
10 Νοεμβρίου 2009
Ο Μάρεκ Έντελμαν, που πέθανε στις 2 Οκτωβρίου σε ηλικία 90 ετών, δεν ήταν όποιος κι όποιος. Ήταν ο τελευταίος από τη «χαμένη Ατλαντίδα» της Bund, αυτού του τεράστιου προπολεμικού εργατικού σοσιαλιστικού κινήματος των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης. Ήταν ένας από τους ελάχιστους επιζήσαντες και συνάμα ο υπαρχηγός της ηρωικής εξέγερσης του γκέτο της Βαρσοβίας. Ήταν αγωνιστής της παράνομης αντιπολίτευσης στο σταλινικό καθεστώς της Πολωνίας και συνιδρυτής του εργατικού συνδικάτου Αλληλεγγύη. Ήταν μόνιμα αλληλέγγυος του αγώνα του Παλαιστινιακού λαού και καρφί στο μάτι του Σιωνιστικού κράτους, που τον μισούσε όσο τίποτα άλλο στο κόσμο. Και επειδή ο Μάρεκ Έντελμαν ήταν ταυτόχρονα όλα αυτά και πολλά άλλα, για αυτό και υπήρξε ό,τι καλύτερο έχει να παρουσιάσει ο βάρβαρος εικοστός αιώνα…
Τον Απρίλη του 1943, οι ναζιστές αποφασίζουν να τελειώνουν με το γκέτο της Βαρσοβίας στο οποίο δεν απομένουν πια παρά μόνο 60.000 από τους λιμοκτονούντες κατοίκους του, καθώς οι υπόλοιποι 450.000 έχουν ήδη οδηγηθεί στα στρατόπεδα εξόντωσης. Και τότε μια χούφτα νέων, κυρίως μπουντιστών και κομμουνιστών, της Εβραϊκής Οργάνωσης Μάχης (Z.O.B.) αποφασίζουν να αντισταθούν. Είναι η ένοπλη εξέγερση του γκέτο υπαρχηγός της οποίας είναι ο 23χρονος Μάρεκ Έντελμαν: «Γνωρίζαμε πολύ καλά πως ήταν αδύνατο να νικήσουμε. Απέναντι σε διακόσια είκοσι κακο-οπλισμένα αγόρια, υπήρχε ένας πανίσχυρος στρατός. Δεν είχαμε παρά ένα μόνο πολυβόλο, μερικά πιστόλια, κάποιες χειροβομβίδες, μπουκάλια με βενζίνη και δυο νάρκες η μια από τις οποίες ούτε καν εξερράγη».
Και όμως, ο πόλεμος αυτών των 220 ενάντια στη Βέρμαχτ, στους δυο χιλιάδες Ες-Ες και στους Ουκρανούς συνεργάτες τους κράτησε τρεις ολάκερες βδομάδες! Με τον Έντελμαν επικεφαλής μετά από την αυτοκτονία του αρχηγού Μορντεχάϊ Ανιέλεβιτς. Το ναζιστικό πυροβολικό και τα τανκς ισοπεδώνουν το γκέτο, οι Ες-Ες πυρπολούν τα πάντα με φλογοβόλα σ’αυτή την επίγεια κόλαση. Λέει ο Έντελμαν; «Δεν μας νίκησαν οι Γερμανοί, αλλά οι φλόγες». Στις 10 Μαΐου 1943, ο Έντελμαν ξεφεύγει μέσα από τους υπονόμους μαζί με τους τελευταίους 13 μαχητές. Ένα χρόνο αργότερα, μετέχει στην εξέγερση της Βαρσοβίας που κοστίζει τη ζωή σε 200.000 κατοίκους της καθώς οι ναζιστές μετατρέπουν τη πόλη σε ερείπια…
Μετά το πόλεμο, ο Μάρεκ δεν μεταναστεύει στο Ισραήλ. Μένει στη Πολωνία («κάποιος έπρεπε να μείνει για να ασχοληθεί με τους σκοτωμένους»), σπουδάζει ιατρική και γίνεται γνωστός καρδιολόγος (των φτωχών) στο Λούτζ. Μπαίνει στο πολωνικό ΚΚ, αλλά το εγκαταλείπει γρήγορα, καταγγέλλει τον καθεστωτικό αντισημιτισμό και τη γραφειοκρατία, μετέχει στη παράνομη αντιπολίτευση μέσα από την Επιτροπή Υπεράσπισης των Εργατών (KOR). Το 1981 στηρίζει τις απεργίες, είναι εκ των συνιδρυτών του εργατικού συνδικάτου Αλληλεγγύη, κάνει μερικές μέρες φυλακή και αρνείται να γιορτάσει την επέτειο της εξέγερσης του γκέτο υπό το στρατιωτικό νόμο του στρατηγού Γιαρουζέλσκι.
Πιστός σε όλη τη ζωή του στις αρχές της εργατικής, σοσιαλιστικής και αντισιωνιστικής Bund της νεότητάς του και τελευταίος Μοϊκανός αυτού που ήταν η «Επαναστατική Yiddishland» των εκατομμυρίων Εβραίων προλετάριων αγωνιστών στη Ρωσία, στη Πολωνία, στη Λιθουανία, στην Αυστροουγγαρία και στην υπόλοιπη ανατολική Ευρώπη, ο Έντελμαν δεν έπαψε ποτέ να καταγγέλλει το Κράτος του Ισραήλ με το οποίο δεν ήθελε να έχει τη παραμικρή σχέση. «Για ποιο εβραϊκό λαό μας μιλούν;», δήλωσε κάποτε στην ισραηλινή εφημερίδα Γεντιότ Αχαρονότ. «Το Ισραήλ δημιουργήθηκε πάνω στη καταστροφή αυτής της τεράστιας προαιώνιας εβραϊκής κουλτούρας που άνθησε ανάμεσα στο Βιστούλα και στο Ντον. Η ισραηλινή κουλτούρα δεν είναι η εβραϊκή κουλτούρα. Όταν θέλεις να ζήσεις ανάμεσα σε εκατομμύρια Άραβες, πρέπει να αναμειχθείς με αυτούς, να αφήσεις την αφομοίωση και την επιμειξία να κάνουν τη δουλειά τους».
Το κράτος του Ισραήλ μισούσε τον Μάρεκ Έντελμαν επειδή αυτός ήταν η ζωντανή άρνηση όλων των προπατορικών αμαρτιών και εγκλημάτων του. Ήταν η πιο διάσημη και εμβληματική μορφή ενός παρελθόντος, του προπολεμικού αντισιωνιστικού σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος της πλειοψηφίας των Εβραίων της ευρωπαϊκής Διασποράς, που ο σιωνισμός –και το Ισραήλ- έκανε και κάνει τα πάντα για να σβήσει κάθε ίχνος του από την ιστορία, ακόμα και από τις βιβλιοθήκες! Και στην ερώτηση ισραηλινής δημοσιογράφου αν φοβάται μήπως ο δικός του θάνατος κάνει να ξεχαστεί η εξέγερση του γκέτο της Βαρσοβίας, ο Έντελμαν είχε απαντήσει: «Όχι. Αυτό το γεγονός έχει αφήσει πάρα πολλά ίχνη στην ιστορία, στη μουσική, στη λογοτεχνία και στη τέχνη. Είναι στο Ισραήλ που κινδυνεύει να σβήσει η ανάμνησή μας. Για εσάς τους Ισραηλινούς, ο πόλεμος των Έξι Ημερών (1967) ήταν το πιο σημαντικό γεγονός της σύγχρονης εβραϊκής ιστορίας. Εσείς μπορείτε να στηριχτείτε σε ένα κράτος, σε τανκς και σε ένα πανίσχυρο αμερικανό σύμμαχο. Εμείς δεν είμαστε τότε παρά 200 νεαροί με όλα κι όλα 6 ρεβόλβερ για οπλισμό, αλλά είχαμε την ηθική ανωτερότητα». Και όταν η δημοσιογράφος προσπάθησε να απαξιώσει το ρόλο των εβραίων δωσίλογων στη γενοκτονία, ένας καυστικός Έντελμαν την έβαλε στη θέση της: «Αυτά είναι η δικιά σας ισραηλινή φιλοσοφία, αυτή που συνίσταται στο να πιστεύει πως μπορείς να σκοτώσεις 20 Άραβες αρκεί να μείνει στη ζωή ένας Εβραίος. Σε μας, δεν υπάρχει χώρος ούτε για ένα περιούσιο λαό ούτε για μια Γη της Επαγγελίας»…
Το ότι ο Μάρεκ Έντελμαν δεν είναι πια ανάμεσά μας, δεν σημαίνει κι ότι ανήκει σε ένα παρελθόν που αρχίζει να ξεμακραίνει πίσω μας. Η παραδειγματική ζωή του είναι γεμάτη από μέλλον επειδή θα εμπνέει πάντα τη καταπιεσμένη ανθρωπότητα που μάχεται για τη χειραφέτησή της με σημαία τα δικά του λόγια: «Παίρνοντας τα όπλα ενάντια σε εκείνους που ήθελαν να μας εξολοθρεύσουν, γαντζωθήκαμε στη ζωή και γίναμε ελεύθεροι άνθρωποι»!
Όπως το είχε θελήσει ο ίδιος, μερικοί τζαζίστες ακολουθούσαν το φέρετρό του την ώρα που η νεκρική πομπή διέσχιζε αυτό που ήταν κάποτε το Γκέτο της Βαρσοβίας…